در هنگام آموزش عکاسی نام قانون یک سوم را بارها خواهید شنید. قانون یک سوم در عکاسی، یکی از اصول پایهای ترکیببندی در عکاسی است که به عکاسان کمک میکند تا عکسهایی با تعادل و جذابیت بیشتری بگیرند. این قانون بیان میکند که اگر عناصر مهم یک عکس را در یکی از نقاط تقاطع یا در امتداد خطوطی که تصویر را به سه قسمت افقی و سه قسمت عمودی تقسیم میکنند قرار دهید، توجه بیننده را بیشتر جلب کرده و عکس جذابتری خواهید داشت.
به زبان سادهتر، تصور کنید که تصویر شما با دو خط افقی و دو خط عمودی به نه قسمت مساوی تقسیم شده است. نقاطی که این خطوط یکدیگر را قطع میکنند، نقاط تقاطع نامیده میشوند و مکانهای ایدهآلی برای قرار دادن سوژههای مهم عکس هستند. همچنین، خطوط تقسیمبندی نیز میتوانند برای قرار دادن عناصر طولانی مانند افق یا درختان استفاده شوند. این قانون نه تنها در عکاسی بلکه در نقاشی و طراحی نیز استفاده میشود و ریشههایی در هنر کلاسیک دارد. عکاسان و هنرمندان با استفاده از این قانون، میتوانند عمق و ابعاد بیشتری به آثار خود ببخشند و تجربه بصری بیننده را غنیتر کنند.
قانون یک سوم چیست؟
یکی از مهمترین اصول ترکیببندی در عکاسی که به ایجاد تعادل و جذابیت بصری تصاویر کمک میکند، قانون یک سوم است. در این قانون، کادر تصویر به کمک دو خط عمودی و دو خط افقی فرضی به 9 قسمت مساوی تقسیم میشود. نقاط تقاطع این خطوط، مکانهایی ایدهآل برای قرار دادن عناصر مهم تصویر مانند سوژه اصلی، چشمها در پرتره یا نقاط برجسته در عکاسی منظره هستند. این تکنیک موجب میشود تا نگاه بیننده در سراسر تصویر هدایت شود و از یکنواختی و عدم جذابیت بصری جلوگیری میکند.
به عنوان مثال، در عکاسی منظره میتوانیم خط افق را روی یکی از خطوط ترسیمی فرض شده قرار دهیم تا تأکید بیشتری بر آسمان یا زمین باشد و حس تعادل و هماهنگی را به بیننده منتقل کند. رعایت این قانون، موجب القای حس تعادل و پویایی به مخاطب میشود. اما باید به این نکته توجه کرد که قانون یک سوم، قانونی مطلق نیست و میتوان براساس شرایط و سبک عکاسی از آن تخطی کرد. هدف اصلی این قانون، ایجاد ترکیببندی بهتر و جذابیت بیشتر تصویر برای بیننده است.
برای آشنایی با 0 تا 100 مفاهیم مورد نیاز در عکاسی به صورت تئوری و تجربی، میتوانید با شرکت در دوره جامع عکاسی تکمیلی آموزشگاه هنر معاصر، قدمی در مسیر موفقیت خود بردارید.
چطور قانون یک سوم را بشکنیم؟
شکستن قانون یک سوم در عکاسی به معنای ایجاد ترکیببندیهای خلاقانه و منحصر به فرد است. با شکستن این قانون، میتوانید تصاویر متفاوت و جالبی ایجاد کنید.
مرکزگرایی: قرار دادن سوژه در مرکز قاب میتواند تمرکز و تأکید بیشتری روی سوژه ایجاد کند.
استفاده از خطوط راهنما: استفاده از خطوط طبیعی یا معماری در تصویر برای هدایت نگاه بیننده.
تقارن: استفاده از تقارن افقی یا عمودی برای ایجاد ترکیببندی جذاب.
زاویههای غیرمتعارف: عکاسی از زاویههای نامعمول برای ایجاد تصاویر متفاوت و جالب.
کادر تصویر را پر کنید: با استفاده از نمای نزدیک یا ماکرو، سوژه را به گونهای قرار دهید که تقریباً تمام فضای کادر را پر کند. این کار توجه را مستقیماً به جزئیات سوژه جلب میکند و نیازی به تقسیمبندی سنتی نیست.
از سوژه خود دور شوید: به جای اینکه سوژه را در یکی از نقاط تقاطع قرار دهید، آن را در گوشهای از کادر قرار دهید تا فضای خالی بیشتری ایجاد شود. این کار میتواند حس فضا و تنهایی را به تصویر ببخشد.
سبک ترکیببندی جدیدی را انتخاب کنید: به جای تمرکز بر نقاط تقاطع، میتوانید از سبکهای دیگر ترکیببندی مانند تقارن، تعادل، تکرار و الگوها استفاده کنید.
بیش از یک عکس بگیرید: با گرفتن چندین عکس از زوایای مختلف و با ترکیببندیهای متفاوت، میتوانید تصاویری با سبکهای گوناگون ایجاد کنید و سپس بهترین آنها را انتخاب کنید.
به یاد داشته باشید که قوانین عکاسی مانند قانون یک سوم برای راهنمایی هستند و شکستن آنها میتواند به خلق آثار هنری منحصر به فرد و خلاقانه منجر شود. امتحان کردن روشهای مختلف و یافتن سبک شخصی خود میتواند تجربه عکاسی شما را غنیتر کند.
چه زمانی از قانون یک سوم استفاده کنیم؟
استفاده از قانون یک سوم در عکاسی معمولاً زمانی توصیه میشود که میخواهید ترکیببندی عکسهایتان را بهبود ببخشید و جذابیت بصری آنها را افزایش دهید. این قانون به ویژه در موارد زیر مفید است:
زمانی که میخواهید تعادل بصری ایجاد کنید: با قرار دادن سوژهها در نقاط تقاطع یا خطوط تصوری، میتوانید تعادل و هارمونی بیشتری در عکس ایجاد کنید.
برای جلوگیری از ترکیببندی مرکزی: اغلب عکاسان مبتدی سوژهها را در مرکز قرار میدهند که میتواند منجر به تصاویری خستهکننده شود. استفاده از قانون یک سوم میتواند تنوع و جذابیت بیشتری به کارهایتان ببخشد.
هنگامی که میخواهید توجه را به نقاط خاصی جلب کنید: با قرار دادن عناصر مهم در نقاط تقاطع، میتوانید توجه بیننده را به سمت آنها هدایت کنید.
در عکاسی از مناظر: برای مثال، قرار دادن افق در یکی از خطوط افقی میتواند به ایجاد حس فضا و عمق کمک کند.
در عکاسی پرتره: میتوانید چشمها یا سایر ویژگیهای صورت را در نقاط تقاطع قرار دهید تا تأکید بیشتری بر روی آنها باشد.
به یاد داشته باشید که قانون یک سوم در عکاسی یک راهنما است و نه یک قانون سخت و سریع. استفاده از این قانون باید به شکلی باشد که به خلق تصاویری که داستان شما را به بهترین شکل روایت میکنند، کمک کند. بیاد داشته باشید در طول دوره آموزش عکاسی امتحان کردن و تجربه با این قانون میتواند به شما در یافتن سبک شخصیتان کمک کند.
به یاد داشته باشید که قوانین عکاسی مانند قانون یک سوم برای راهنمایی هستند و شکستن آنها میتواند به خلق آثار هنری منحصر به فرد و خلاقانه منجر شود. امتحان کردن روشهای مختلف و یافتن سبک شخصی خود میتواند تجربه عکاسی شما را غنیتر کند.
برای یادگیری 0 تا 100 عکاسی، دریافت مشاوره رایگان برای شرکت در دورههای آموزشی و ثبتنام در آموزشگاه هنر معاصر، فرم مشاوره زیر را تکمیل و برای ما ارسال کنید تا در اسرع وقت با شما تماس بگیریم.
قانون یک سوم در فتوشاپ
اگر به آموزش عکاسی علاقهمند هستید، حتماً آموزش فتوشاپ را در اولویت کار خود قرار دهید. قانون یک سوم که یکی از اصول اساسی ترکیببندی در عکاسی است، میتواند به راحتی در نرمافزار فتوشاپ برای ویرایش و بهبود تصاویر استفاده شود.
برای فعال کردن و تنظیم خطوط راهنما از منوی View به مسیر New Guide Layout بروید و تنظیمات خطوط راهنما را به صورت ۳×۳ انجام دهید. خطوط راهنما را به نحوی تنظیم کنید که تصویر شما به ۹ بخش مساوی تقسیم شود. سپس سوژههای اصلی تصویر را در نقاط تقاطع این خطوط قرار دهید.
همچنین شما میتوانید از ابزارهایی مانند ابزار کراپ (Crop Tool) برای اعمال قانون یک سوم استفاده کنید. این ابزار به شما امکان میدهد تا تصویر خود را به گونهای برش دهید که عناصر مهم در نقاط تقاطع یا در امتداد خطوط تقسیمبندی قرار گیرند. همچنین برای استفاده از این قانون در فتوشاپ میتوانید از خطوط راهنمای داخلی برنامه استفاده کنید. این نکات به شما کمک میکنند تا از قانون یک سوم به بهترین شکل استفاده کنید و در صورت نیاز، به صورت خلاقانه آن را بشکنید.
همچنین شما میتوانید از ابزارهایی مانند ابزار کراپ (Crop Tool) برای اعمال قانون یک سوم در عکاسی استفاده کنید. این ابزار به شما امکان میدهد تا تصویر خود را به گونهای برش دهید که عناصر مهم در نقاط تقاطع یا در امتداد خطوط تقسیمبندی قرار گیرند.
با شرکت در دوره آنلاین عکاسی مقدماتی و پیشرفته آموزشگاه هنر معاصر، میتوانید مهارت خود را در تنظیمات دوربین، نورپردازی، ترکیببندی و ویرایش عکس تقویت و عکسهایی حرفهایتر ثبت کنید.
چه زمانی میتوانیم از قانون یک سوم استفاده نکنیم؟
قانون یک سوم به عنوان مهمترین اصل در ترکیببندی عکاسی شناخته میشود، اما استفاده از آن به عنوان یک الزام همیشگی در ثبت تصویر مطرح نیست. شما به عنوان یک عکاس حرفهای این نکته را میدانید که در برخی از شرایط و سبکهای عکاسی میتوان از این قانون صرفنظرکرد تا به نتایج مطلوب، متفاوت و خلاقانهای دست یابید:
یکی از مواردی که میتوان این قانون را نادیده گرفت، عکاسی متقارن است. برای ثبت عکس از سوژههای متقارن مانند ساختمانها، پلها، بازتابها در آب یا اشیای متقارن، قرار دادن سوژه در مرکز تصویر میتواند جلوهای قویتر و مخاطبپسندتر برای بیننده ایجاد کند. در این مواقع، حفظ تعادل و هماهنگی تصویر مهمتر از رعایت قانون یک سوم است.
برای عکاسی پرتره کلوزآپ نیز ممکن است این قانون کمتر مورد استفاده قرار بگیرد. در عکسبرداری از پرتره از فاصله نزدیک، قرار دادن چهره سوژه در مرکز کادر میتواند ارتباط قویتری بین سوژه و بیننده ایجاد کند. گاهی اوقات نیز استفاده از کادربندی مرکزی با هدف تآکید بر احساسات یا ویژگی خاصی از چهره مناسبتر است.
در ثبت عکسهای مینیمالیستی که هدف، ایجاد حس سادگی و آرامش است، استفاده از فضای منفی و قرار دادن سوژه در گوشه یا مرکز میتواند تأثیر بیشتری بر مخاطب داشته باشد. در این سبک نیز شکستن قوانین کلاسیک مانند قانون یک سوم، به ایجاد تصاویر هنریتر کمک میکند.
برای عکاسی در ژانر مفهومی و انتزاعی، معمولاً استفاده از قوانین ترکیببندی سنتی کمتر اتفاق میافتد. هدف این نوع عکاسی انتقال احساس یا پیام خاصی است و گاهی از اوقات قرار دادن سوژه در مرکز یا استفاده از زوایای نامتعارف، تأثیرگذاری بیشتری بر مخاطب دارد.
و در پایان:
براساس مطالب میتوان گفت که قانون یک سوم به عنوان یک راهنما عمل میکند؛ اما در شرایط خاص و بسته به سبک عکاسی، میتوان از آن صرفنظر کرده و به جای آن از روشهای دیگری برای ایجاد ترکیببندی خلاقانه و حفظ تعادل بهره برد.
سؤالات متداول
1. قانون یک سوم در عکاسی چه تاثیری بر ترکیببندی تصاویر دارد؟
استفاده از قانون یک سوم در عکاسی میتواند ترکیببندی متعادل و جذابی را به تصاویر ببخشد. به کمک این قانون، تصویر به 9 بخش مساوی با دو خط عمودی و دو خط افقی تقسیم میشود. بهترین پیشنهاد برای ثبت تصاویر بینظیر قرار دادن سوژه در امتداد این خصوص یا نقاط تقاطع این خط هاست. این تکنیک حس پویایی و تعادل را به بیننده منتقل میکند و از قرارگیری سوژه در مرکز تصویر که دیگر یکنواخت و خسته کننده شده است، جلوگیری میکند. با استفاده از این قانون چشم بیننده در تصویر حرکت میکند و تأثیر بصری آن نیز بیشتر است.
2. چگونه میتوان قانون یک سوم را در عکاسی پرتره اعمال کرد؟
برای اعمال قانون یک سوم در عکاسی پرتره؛ ابتدا با دو خط عمودی و افقی کادر را به 9 قسمت مساوی تقسیم کنید. سپس چهره یا چشمان سوژه را در یکی از نقاط این خطوط قرار دهید تا توجه بیننده را جذب کنید. برای ثبت عکس تمام قد یا نیم تنه، میتوانیم بدن سوژه را در امتداد یکی از خطوط عمودی قرار دهیم تا تعادل بصری بهتری ایجاد شود. عکسهای پرتره با این تکنیک حس پویایی و جذابیت بیشتری دارند.
3. آیا میتوان همیشه از قانون یک سوم استفاده کرد یا در چه مواقعی باید از آن صرفنظر کرد؟
قانون یک سوم راهنمایی مفید برای ترکیببندی بهتر تصاویر است. اما همیشه هم نباید از آن پیروی کرد. برای ثبت عکسهای مینیمالیستی، پرتره کلوزآپ یا زمانی که تقارن و تعادل مرکزی مورد نظر است، می توانیم از این قانون صرف نظر کنیم.
جایگیری سوژه در مرکز تصویر یا استفاده از ترکیبهای نامتعارف، در سبکهای خلاقانه یا مفهومی تأثیر بیشتری دارد. اصل مهم در عکاسی، شناختن قوانین و سپس شکستن آنها به صورت آگاهانه برای ایجاد جلوههایی خاص است. بنابراین از قانون یک سوم میتوان به عنوان یک راهنما استفاده کرد، نه یک قانون مطلق.
4. استفاده از قانون یک سوم در عکاسی منظره چه مزیتهایی دارد؟
استفاده از قانون یک سوم در عکاسی منظره، حس تعادل و جذابیت را به بیننده منتقل میکند. با قرار دادن خط افق روی یکی از خطوط افقی یک سوم بالا یا پایین تصویر، میتوانیم تأکید بیشتری بر آسمان یا زمین داشته باشیم. قرارگیری عناصر مهمی مانند درخت، کوه و یا دیگر سوژهها در امتداد خطوط عمودی یا نقاط تقاطع، چشم بیننده را در تصویر هدایت میکند. این تکنیک سبب میشود تا حس پویایی بیشتری به بیننده منتقل شود.